Σάββατο, 30 Απριλίου 2011

Σκέψεις και απόψεις για τη μεγάλη μας μουσική κληρονομιά, τη Βυζαντινή Μουσική

   Πολύς λόγος γίνεται τον τελευταίο καιρό για την παραγωγικότητα διαφόρων επαγγελμάτων και ειδικοτήτων και πόσο ανταποδοτικά λειτουργούν όλα αυτά μέσα στο κοινωνικό σύνολο. Βρέθηκα μάλιστα πρόσφατα και σε μια συζήτηση σχετικά με τη χρησιμότητα και την αναγκαιότητα της Βυζαντινής Μουσικής. Είναι τόσο μεγάλη και βαθειά η διάβρωση που έχει υποστεί ( ηθελημένα άραγε από κάποιους κύκλους; ) η ψυχή και η συνείδηση του νεοέλληνα, που δεν μπορεί πλέον να αναγνωρίσει αξίες και αγαθά που του έχουν προσφέρει διαχρονικά και σταθερά μόνο θετικά οφέλη.
   Γιατί όταν μιλάμε για τη Βυζαντινή Μουσική, μιλάμε ίσως για έναν από τους μεγαλύτερους μουσικούς πολιτισμούς της οικουμένης. Ο ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών κ. Γρηγόριος Στάθης αναφέρει χαρακτηριστικά : " Η Βυζαντινή Μουσική γενικώς και η Ψαλτική Τέχνη ειδικότερον αποτελούν τον ακραιφνή και αυτόνομο ελληνικό μουσικό πολιτισμό. Ως τέχνη η Βυζαντινή Μουσική αποτελεί έκφραση του βυζαντινού πνεύματος και οργανώθηκε από τα μέσα του Ι' αιώνος σε πλήρες, αυτοτελές, άρτιο και ομοιογενές σύστημα σημειογραφίας για την τελειότερη δυνατή έκφραση της λατρείας της εκκλησία μας".
   Η φροντίδα για θεοσέβεια, ευπρέπεια και ετοιμασία των ορθοδόξων λαών να "μιλήσουν" στο Θεό και στους Αγίους δημιούργησαν έναν από τους μεγαλύτερους μουσικούς πολιτισμούς της οικουμένης. Το ελληνικό σύστημα σημειογραφίας της Βυζαντινής Μουσικής, απόρροια του ελληνικού αλφαβήτου είναι κι αυτό σοφό ηχητικό σχήμα ενώ και τα δύο μαζί λειτουργούν ως παράλληλοι δρόμοι για αυτογνωσία και θεογνωσία. Έλληνες μουσικοδιδάσκαλοι έγιναν οι ζωντανοί φορείς, διδάσκοντες στις γενεές την ανεκτίμητη μουσική κληρονομιά.
   Ο αείμνηστος Μητροπολίτης Σερβίων και Κοζάνης κυρός Διονύσιος Ψαριανός, άριστος γνώστης και εκτελεστής της πατρώας μουσικής παρατηρεί πως : " η Βυζαντινή Μουσική είναι αυστηρώς εκκλησιαστικό μέλος ιερατικού και λειτουργικού χαρακτήρα, και διακρίνεται από το κοσμικό άσμα. Αποτελεί ομοούσιο γέννημα της ορθοδόξου λατρείας και αναπτύχθηκε και μεγαλούργησε μαζί της".
   Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχουν και οι απόψεις του μεγάλου λογοτέχνη και αγιογράφου Φώτη Κόντογλου : " Η Βυζαντινή Μουσική είναι ειρηνική, λυπηρή και παρήγορη συνάμα, ενθουσιαστική με σεμνότητα, ταπεινή και ηρωική, απλή και βαθειά. Έχει την ίδια πνευματική ουσία που έχει το ευαγγέλιο, οι ύμνοι, οι ψαλμοί, τα συναξάρια, η βυζαντινή αγιογραφία. Το μέλος της δεν είναι επιδεικτικό, απελπιστικό, κούφιο, άνοστο, άσκοπο αλλά είναι πράο, ταπεινό, γλυκύ με στιλπνότητα, γεμάτο συντριβή και έλεος, και δίνει δόξα ανέσπερη στις ψυχές. Εκφράζει ευχαριστία, κάνει να πηγάσουνε δάκρυα ευγνωμοσύνης και χαράς "πνευματικής"....Και συνεχίζει ο συγγραφέας από το Αϊβαλί : "Το αίσθημα που νοιώθει όποιος είναι σε θέση να καταλάβει τη Βυζαντινή Μουσική, λέγεται κατάνυξη. Όλη η υμνωδία της εκκλησίας μας είναι κατανυκτική και όχι θεατρική, ακόμη και στις γιορτές που είναι χαρμόσυνες η ψαλμωδία είναι μεν μεγαλοπρεπής πλην με σεμνότητα".
   Από τις γνώμες αυτές των τόσο σπουδαίων ειδικών αλλά και από άλλες που δεν αναφέρω για να μη μακρυγορήσω, βγαίνει εύλογο το συμπέρασμα. Η διδασκόμενη και διαδιδόμενη σε τόσες Μουσικές Σχολές και Ωδεία αλλά κυρίως πάνω στα ιερά αναλόγια Βυζαντινή Μουσική, την οποία κι εγώ ο ελάχιστος διδάσκω από το 1993 και διακονώ στο αναλόγιο από το 1984, είναι η μεγάλη κληρονομιά που παραλάβαμε από τους πατέρες μας και την οποία οφείλουμε να γνωρίσουμε και να την πολλαπλασιάσουμε ως καλοί διαχειριστές των ταλάντων αυτών και στη συνέχεια να την παραδώσουμε στη νέα γενιά. 

Παρασκευή, 29 Απριλίου 2011

Η αξία της ελληνικής γλώσσας για τους Άγγλους...

Αναρωτιέμαι αν ποτέ κάποιος Υπουργός Παιδείας της πατρίδας μας ασχολήθηκε σοβαρά με την εκπαιδευτική μεταρύθμιση που επιχειρείται κατά καιρούς.
Διάβαζα πρόσφατα σε ένα άρθρο ότι τα αρχαία Ελληνικά θεσπίστηκαν ως υποχρεωτικό μάθημα στα δημοτικά σχολεία της Οξφόρδης.
Οι υπεύθυνοι εκπαίδευσης των σχολείων αποφάσισαν να εντάξουν στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα της νέας χρονιάς το μάθημα των αρχαίων Ελληνικών γιατί πιστεύουν ότι έτσι οι μαθητές θα βελτιώσουν τα Αγγλικά τους!
Ακόμη πιστεύουν ότι η εισαγωγή των ελληνικών στα σχολεία θα έχει θετική επίδραση στην κατανόηση της αγγλικής γλώσσας! Είναι γνωστό στους Βρετανούς ότι πολλές από τις αγγλικές λέξεις έχουν ρίζες ελληνικές και η αρχαία Ελληνική γλώσσα θα παρέχει τη βάση για να κατανοήσουν οι μικροί μαθητές την πολυπλοκότητα της αγγλικής γραμματικής.
Κι εμείς εδώ στην καημένη μας Ελλάδα, ψάχνουμε ακόμη να βρούμε τι φταίει για την κατρακύλα που τελειωμό δεν έχει...Καλώς ή κακώς τα πάντα είναι θέμα παιδείας κι εμείς στον ευαίσθητο αυτό χώρο δεν τα καταφέρνουμε και πολύ καλά...Ποτέ όμως δεν είναι αργά...Με συλλογικότητα και πνεύμα φιλαλληλίας,με σκληρή και συστηματική δουλειά και με θάρρος και αποφασιστηκόοτητα μπορούμε να αλλάξουμε τη ρότα του σκάφους προς το καλύτερο!
Των Αρχόντων τριών δει μέμνησθε: πρώτον κατά ανθρώπων άρχει, δεύτερον κατά νόμων άρχει
και τρίτον ουκ εσαεί άρχει

Πέμπτη, 21 Απριλίου 2011

Λίγες σκέψεις με αφορμή τον ερχομό του Πάσχα...


Παρουσίαση του βιβλίου «Στα πετροχελίδονα του Άθω, οδοιπορικό του Αγίου Όρους» του δραμινού συγγραφέα Ιωάννη Θ. Δεϊρμεντζόγλου από τον Αντιδήμαρχο Πολιτισμού του Δήμου Δράμας Γρηγόρη Παπαεμμανουήλ,  στο πλαίσιο της 16ης Έκθεσης Βιβλίου που διοργανώνει η ΔΕΚΠΟΤΑ του Δήμου Δράμας με το Σύλλογο Βιβλιοπωλών Δράμας.
Πέμπτη 16 Ιουλίου 2009, Δημοτικός Κήπος Δράμας




Η παρουσίαση ενός βιβλίου αποτελεί για μένα κάτι πολύ σημαντικό και σπουδαίο. Και κάθε φορά που μου γινότανε πρόταση για να παρουσιάσω ένα βιβλίο ένιωθα μεγάλη τιμή και ευθύνη. Όταν λοιπόν πριν λίγο καιρό δέχτηκα από την κυρία Δήμητρα Τριμπόνια-Μυστηρίδου την πρόταση να παρουσιάσω το βιβλίο «Στα πετροχελίδονα του Άθω», τα συναισθήματα που με πλημμύρισαν ήταν εντελώς διαφορετικά από κάθε άλλη φορά. Κι αυτό γιατί τόσο ο συγγραφέας όσο και το θέμα του βιβλίου άγγιζαν βαθιές χορδές της ψυχής μου.
          Ο συγγραφέας:
Ο κύριος Γιάννης Δεϊρμεντζόγλου είναι για μένα ένας πολύ σημαντικός άνθρωπος στη ζωή μου. Τον γνωρίζω από μικρό παιδί. Πριν πολλά χρόνια τον είχα αρχηγό στις κατασκηνώσεις της Ιεράς Μητροπόλεως Δράμας στον Γρανίτη. Αργότερα, το 1996, όταν ίδρυσα μαζί με τον αδελφό μου Πέτρο τη Βυζαντινή Χορωδία «Οι Δομέστικοι της Δράμας» υπήρξε ιδρυτικό μέλος, ήταν συνεπέστατος σε κάθε πρόβα και εκδήλωση,και με την γλυκύτητα της φωνής του και του χαρακτήρα του έδινε έναν ιδιαίτερο και ξεχωριστό τόνο στην προσπάθειά μας αυτή. Με τον γιό του τον Θοδωρή και τον γαμπρό του τον Πέτρο είμαστε φίλοι, συμμαθητές, συμφοιτητές και συγκάτοικοι…Ανεξάρτητα όμως από αυτήν την προσωπική σχέση, θεωρώ ότι ο Γιάννης Δεϊρμεντζόγλου αποτελεί έναν από τους πιο πνευματικούς και σημαντικούς ανθρώπους της σύγχρονης ιστορίας της Δράμας όσον αφορά στα γράμματα και στον πολιτισμό. Δεν είναι μόνο τα 6 βιβλία που εξέδωσε μέχρι σήμερα, δεν είναι μόνο η συστηματική δημοσίευση ωφέλιμων άρθρων, κριτικών και συνεντεύξεων στον τοπικό τύπο και η σπουδαία προσφορά του στην εκπαίδευση, είναι η εν γένει παρουσία του και βιωτή του που αποτελεί παράδειγμα προς μίμηση για όλους μας.
          Το θέμα του βιβλίου:
          Ο δεύτερος λόγος που με έκανε να νιώσω διαφορετικά στο άκουσμα της πρότασης της παρουσίασης του βιβλίου όπως προανέφερα ήταν το θέμα: «το Άγιον Όρος»!!! Ο υψηπετής και ουρανογείτων Άθως. Το κατά την λαϊκή έκφραση «περιβόλι της Παναγιάς». Πολλές φορές επισκέφθηκα το Άγιον Όρος σαν προσκυνητής και αυτό για μένα έγινε ανάγκη και αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής μου. Γνώρισα από κοντά Μοναχούς, Πατέρες και Γεροντάδες καθώς και τα Άγια σκηνώματά τους. Προσκύνησα θαυματουργές εικόνες και άγια λείψανα. Έψαλλα κάτω από το φως των κεριών. Και διαβάζοντας το βιβλίο του Γιάννη Δεϊρμεντζόγλου λοιπόν, ένιωσα να ξαναζώ και να ξαναταξιδεύω «στα πετροχελίδονα του Άθω». Και ήταν τόσο αληθινό αυτό το βίωμα, αυτό το ταξίδι!!! Και πως δεν θα ήταν άλλωστε, αφού όπως αναφέρει και στον πρόλογό του στο βιβλίο ως Υπουργός Μακεδονίας-Θράκης ο Μαργαρίτης Τζίμας, ο συγγραφέας «είναι άριστος χειριστής του καλάμου και δόκιμος γνώστης της γλώσσας…είναι τόσο εύστοχη η διεισδυτικότητα του, ώστε ο αναγνώστης του πονήματός του να βιώνει με παραστατικότητα τη νοερή διάβαση σε ατραπούς πορείας αγίων μορφών, οι οποίες έταξαν ως χρέος τους, αρνούμενες τις υλικές απολαύσεις και επικεντρώνοντας τη πίστη τους στη διατήρηση του άλατος της ζωής, να διατηρήσουν ως διαυγές νάμα τη μυρίπνοο και ζωογόνο ορθοδοξία μας με την αναγεννητική παρουσία της στη ζωή των λαών»
          Αλλά και ο Μητροπολίτης Βεροίας και Ναούσης κ. Παντελεήμων στο δικό του προλογικό σημείωμα αναφέρει: «με χαρά δέχτηκα να προλογίσω το πόνημα σας (αναφέρεται στον Γιάννη Δεϊρμεντζόγλου) «Στα πετροχελίδονα του Άθω» διότι με συγκινεί το Άγιον Όρος διότι είμαι κι εγώ μοναχός. Η γλώσσα είναι φτωχή για να εκφράσει το θαύμα του αγιορείτικου μοναχισμού…ο Άθωνας είναι σιωπηλός, μιλά με τη σιωπή, με την προσευχή».
          Κι όμως μέσα από το βιβλίο του Γιάννη Δεϊρμεντζόγλου ο Άθωνας μιλά!Και μιλά άμεσα στην ψυχή του αναγνώστη. Κι αυτό είναι ένα από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του βιβλίου, που είναι γραμμένο με τρόπο βιωματικό. Με τρόπο που σε καθηλώνει και θέλεις να καταπιείς με μιας τα 35 κεφάλαια και τις 92 σελίδες του. Έδωσα το βιβλίο σε δυο γυναίκες να το διαβάσουν. Στη γυναίκα μου και στη μητέρα μου. Ξέρετε τι μου απάντησαν και οι δύο όταν τις ρώτησα πως τους φάνηκε; Ότι ένιωσαν σα να είχαν ταξιδέψει με το καραβάκι από την Ουρανούπολη προς τις Ιερές Μονές και τις σκήτες του Αγίου Όρους. Ένιωσαν σα να κάθισαν στην πλώρη του πλοιαρίου, πάνω στα σχοινιά και τις πραμάτειες και να συνομίλησαν με τους μοναχούς, να προσκύνησαν τα αγιασμένα από τις προσευχές, τα δάκρυα, το λιβάνι, τις γονυκλισίες χώματα και αναβαπτίστηκαν στο ιερό και άβατο γι’ αυτές προπύργιο της Ορθοδοξίας.
          Και προσωπικά πιστεύω ότι κάθε γυναίκα που θα διαβάσει το βιβλίο, θα νιώσει ότι ταξιδεύει νοερά στις 20 Ιερές Μονές, στις σκήτες, στα κελιά, στα μετόχια και στα αγρίδια του Αγίου Όρους. Το ίδιο βέβαια θα νιώσουν και οι άντρες. Και αυτοί που το επισκέφτηκαν και αυτοί που ακόμη δεν αξιώθηκαν να το επισκεφτούν αλλά η ανάγνωση του βιβλίου θα οδηγήσει τα βήματά τους πρώτα στο λιμάνι της Ουρανούπολης κι έπειτα στους ταρσανάδες των μοναστηριών. Κι αυτό το κάλεσμα που λαμβάνει ο αναγνώστης του βιβλίου είναι ένα ακόμη πλεονέκτημα κι ένα ακόμη ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του.
          Ας  κάνουμε λοιπόν κι εμείς αυτό το ταξίδι νοερά μέσα από τις σελίδες του βιβλίου και εν συντομία ας περιηγηθούμε σε κάθε σταθμό που ο συγγραφέας με αριστοτεχνικό τρόπο καταγράφει.
          Με αφετηρία την αγαπημένη μας Δράμα και αφού περνάμε από την Ολυμπιάδα και την Ιερισσό φτάνουμε στην Ουρανούπολη με τον επιβλητικό πύργο του Ανδρόνικου, τα γραφικά καφενεδάκια και το λιμάνι όπου μας περιμένει το καράβι για να μας μεταφέρει στον αναντικατάστατο και μοναδικό κόσμο του αγιώνυμου όρους.
          Πρώτη στάση η Μονή Ζωγράφου που τιμάται στον Άγιο Γεώργιο κι από ‘κει η Μονή Δοχειαρίου που τιμάται στο όνομα των Αρχαγγέλων Γαβριήλ και Μιχαήλ. Παραπλέοντας τον Άθω και σε μικρή απόσταση από την ακροθαλασσιά αντικρίζουμε τη Μονή Ξενοφώντος με το ωραίο τέμπλο που είναι κατασκευασμένο από πολύχρωμο μάρμαρο που είναι το μοναδικό του Αγίου Όρους και τιμάται στον Άγιο Γεώργιο . Λίγο πιο κάτω αφιερωμένη στον Άγιο Παντελεήμονα η ομώνυμη Μονή γνωστό και ως ρώσικο μοναστήρι με την τεράστια καμπάνα που ζυγίζει 14 τόνους και στο εσωτερικό της χωράει 10 όρθιους ενήλικες.
          Επόμενος σταθμός το λιμανάκι της Δάφνης. Η επίσημη αγκαλιά, η υποδοχή και το κατευόδιο των προσκυνητών όπως χαρακτηριστικά γράφει ο Γιάννης Δεϊρμεντζόγλου στην αρχή του 7ου κεφαλαίου του βιβλίου του. Κι από ‘κει ανηφορίζουμε για τις Καρυές παρατηρώντας ότι όλα είναι φτιαγμένα με πέτρα και ξύλο που έδωσε η φύση και μόχθο και ιδρώτα που έδωσαν οι μοναχοί, όπως πάλι χαρακτηριστικά γράφει ο συγγραφέας, που στο σημείο αυτό παραθέτει 2 στροφές από ποίημα του Διονύση Αναγνωστόπουλου (σελίδα 32).
          Κι αφού φάμε τη νόστιμη φασουλάδα, φεύγουμε με άλλο καραβάκι για τα Κατουνάκια. Στην πορεία αντικρίζουμε το θαύμα της μοναστηριακής αρχιτεκτονικής, το τολμηρότερο οικοδόμημα του Αγίου Όρους, το επταώροφο Μοναστήρι της Σιμωνόπετρας που τιμάται στη Γέννηση του Χριστού  και βρίσκεται 330 μέτρα πάνω από τη θάλασσα.
          Λίγο πιο κάτω ξεπροβάλλουν τα κελιά, οι ξενώνες και τα υπόλοιπα κτίσματα της Μονής Γρηγορίου που τιμάται στον άρχοντα των θαλασσών Άγιο Νικόλαο κι ευθύς αμέσως η Μονή Διονυσίου που τιμάται στο Γεννέσιο του Προδρόμου και στην οποία υπάρχουν στη στοά έξω από την τράπεζα τοιχογραφίες με εντυπωσιακές σκηνές από την Αποκάλυψη του Ιωάννη. Στη Μονή Διονυσίου ο συγγραφέας αφιερώνει 3 κεφάλαια και αρκετές σελίδες και μας περιγράφει και μια ξεχωριστή συνάντηση και στιχομυθία με τον μακαριστό καθηγούμενο της Μονής πατέρα Χαράλαμπο, ο οποίος ήταν δραμινός.
          Επόμενος σταθμός η Μονή Αγίου Παύλου που είναι αφιερωμένη στην Υπαπαντή του Κυρίου και στην οποία φυλάσσονται τα τίμια δώρα των Μάγων. Κι από ‘κει πιο κάτω, το θαύμα της υπομονής και της άσκησης, η Σκήτη της Αγίας Άννας και τα φοβερά «Καρούλια». Πίσω ακριβώς από τα «Καρούλια»,η γη όπου ζουν οι ερημίτες, η έρημος του Αγίου Βασιλείου. Εκεί οι ερημίτες μοναχοί που ζηυν σε απόκρημνες πλαγιές, σε σπηλιές και βράχια, έχουν μοναδική φροντίδα να υμνούν και να δοξάζουν το Θεό και συνεχώς σκυφτοί με το κομποσκοίνι στα ροζιασμένα χέρια τους ψιθυρίζουν την προσευχή: «Κύριε Ιησού Χριστέ, ελέησόν με τον αμαρτωλό».
          Και μετά στις αδελφότητες των Θωμάδων, των Γερασιμαίων και των Δανιηλαίων και από ‘κει στη θαυματουργή εικόνα της Παναγίας της Πορταϊτισσας της Μονής Ιβήρων. Το ταξίδι μας μέσα από της σελίδες του βιβλίου του Γιάννη Δεϊρμεντζόγλου «Στα πετροχελίδονα του Άθω» φτάνει στο τέλος του αφού περάσουμε από τα πανύψηλα δέντρα της Σκήτης του Τιμίου Προδρόμου, τη Μονή της Μεγίστης Λαύρας που ίδρυσε ο Άγιος Αθανάσιος ο Αθωνίτης. Εδώ ο συγγραφέας δεν παραλείπει, ως μύστης και ο ίδιος της βυζαντινής εκκλησιαστικής μουσικής, να κάνει μια αναφορά στον Άγιο Ιωάννη τον Κουκουζέλη, που θεωρείται η δεύτερη πηγή της βυζαντινής μουσικής μετά τον Άγιο Ιωάννη τον Δαμασκηνό. Στη Μονή Σταυρονικήτα προσκυνούμε ευλαβικά τη φορητή εικόνα του Αγίου Νικολάου του Στρειδά και στη Μονή Βατοπεδίου βλέπουμε τους 40 τρούλους, τα τείχη και τους ψηλούς πύργους να κεντρίζουν τον ουρανό. Από μακριά αντικρίζουμε τη Μονή Παντοκράτορος και τη Σκήτη του Αγίου Ανδρέα, για να καταλήξουμε στην καρδιά του Αγίου Όρους, την πρωτεύουσά του, τις Καρυές. Εδώ βρίσκεται το Πρωτάτο. Η έδρα των αντιπροσωπειών των Μονών. Το Κυβερνείο θα λέγαμε του Αγίου Όρους. Εδώ ευλαβικά προσκυνούμε τη θαυματουργή εικόνα του «Άξιον Εστί» και με αυτόν τον τρόπο επικαλούμενοι τη χάρη και την ευλογία της Παναγίας επιστρέφουμε με θλίψη αλλά πιο δυνατοί στην επίγεια ζωή.
          Γιατί πράγματι, το ταξίδι μέσα από τις σελίδες του βιβλίου «Στα πετροχελίδονα του Άθω» του Γιάννη Δεϊρμεντζόγλου είναι μια πνευματική πλοήγηση που μας κάνει να νιώθουμε μια ανέκφραστη γοητεία και μια υπερκόσμια πνοή που αναζωογονεί την πίστη μας και δίνει νόημα στη ζωή μας. Σε αντίθεση με σύγχρονα φαινόμενα που οδηγούν τον άνθρωπο σε αδιέξοδα.
Τις μέρες που διάβαζα το βιβλίο για να ετοιμάσω αυτή την παρουσίαση,στα εγχώρια και διεθνή Μ. Μ. Ε. κυριαρχεί ο θάνατος ενός αστέρα της ποπ μουσικής του Μάικλ Τζάκσον. Και επιτρέψτε μου να μοιραστώ μαζί σας τις παρακάτω σκέψεις:
          Υπάρχει κάτι νοσηρό στο να θρηνείς τόσο γοερά για κάποιον που κατά πάσα πιθανότητα δεν γνώρισες ποτέ και που σίγουρα κι αυτός αγνοούσε την ύπαρξη σου. Και υπάρχει κάτι ακόμη πιο νοσηρό
στο να κάνεις τα αδύνατα δυνατά να παρακολουθήσεις από κοντά την κηδεία του. Είναι σα να παραδέχεσαι ότι η ζωή σου είναι τόσο άδεια που μόνο όταν βρεθεί στις παρυφές ενός γεγονότος παγκόσμιας διάστασης και συμπλεύσει λίγο με κάποιους celebrities αποκτά η ζωή του νόημα. Σε αντίθεση με όλους όσους βρίσκονται κοντά στον τριαδικό Θεό, κοντά στην Παναγία και τους Αγίους μας που δεν κινδυνεύουν ποτέ από τέτοιου είδους φαινόμενα. Το γράφει εξάλλου και ο Γιάννης Δεϊρμεντζόγλου σε κάποιο σημείο του βιβλίου του…Λέει λοιπόν στη σελίδα 24: «ο άνθρωπος δεν μπορεί να δει το βάθος της καρδιάς. Ο Χριστός είναι καρδιογνώστης…Είναι ο σίγουρος τιμονιέρης, ο αληθινός φίλος, το μοναδικό απάνεμο λιμάνι. Άφησε την καρδιά σου να αγκυροβολήσει εκεί και μη σηκώσεις ποτέ άγκυρα…».
Καλοτάξιδα τα «πετροχελίδονα του Άθω» σεβαστέ και αγαπητέ μας κύριε Γιάννη. Σας ευχαριστώ πολύ για την υπομονή σας να με ακούσετε.

Δευτέρα, 18 Απριλίου 2011

Ο "βυζαντινός" Παπαδιαμάντης, ο τραγουδιστής του Θεού



Λίγες σκέψεις με αφορμή τη συμπλήρωση 100 χρόνων από το θάνατο του μεγάλου Έλληνα διηγηματογράφου

του Γρηγόρη Παπαεμμανουήλ

Άρχοντος Πρωτοψάλτου και Δημοτικού Συμβούλου του Δήμου Δράμας


Με αφορμή τη συμπλήρωση 100 χρόνων από το θάνατο του μεγάλου Έλληνα διηγηματογράφου Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη αλλά και τον ερχομό των ημερών της Αγίας και Μεγάλης Εβδομάδας και του Πάσχα, νοιώθω εσωτερική ανάγκη να μοιραστώ δημόσια σκέψεις και κρίσεις που με έχουν απασχολήσει εδώ 10 περίπου χρόνια. Θυμάμαι ήταν καλοκαίρι του 2000 όταν για πρώτη φορά κληθήκαμε με τον αδελφό μου Πέτρο από τον τότε Δήμαρχο Σκιάθου Δημήτριο Πρεβεζάνο να δώσουμε μια συναυλία παραδοσιακής μουσικής στο ανοιχτό θέατρο στο Μπούρτζι, που ουσιαστικά ήταν η παρουσίαση του πρώτου μας cd με τίτλο "Καλώς ανταμωθήκαμε".

Και ήταν εκείνο το ταξίδι αφορμή να γνωρίσω και να αγαπήσω τον μεγάλο σκιαθίτη συγγραφέα της "Φόνισσας","του Χριστόψωμου", των "Θαλασσινών Ειδυλλίων" και τόσων άλλων διηγημάτων, ποιημάτων και δημοσιευμένων άρθρων, αφού σχεδόν κάθε χρόνο μέχρι και σήμερα οι φιλόξενοι σκιαθίτες που τόση αγάπη μας δείχνουν, μας καλούν για να τους τραγουδάμε και να τους ψάλλουμε.

Το έργο του Παπαδιαμάντη, το μαζί εκκλησιαστικό και κοσμικό, βυζαντινό και ανθρώπινο, κάτι τι διδαχτικό και κυματιστό, γελαστό και μελαγχολικό, το λυρικό και το δραματικό, το δίγλωσσο και δίψυχο, δείχνει και με τα στοιχεία του αυτά, ζωηρότερο από άλλα έργα, την κατάσταση της νέας ελληνικής ψυχής. Κι ας έχουν περάσει 100 χρόνια από το θάνατό του! Η ενασχόλησή μου με τη βυζαντινή εκκλησιαστική μουσική με έκανε να ψάξω ακόμη περισσότερο τη σχέση που είχε ο Παπαδιαμάντης με την εκκλησία, με ψαλτική, με το Θεό. Ανακάλυψα ενυπόγραφα κείμενα και άρθρα του για τη Μεγάλη Εβδομάδα, για το Πάσχα, για τα Χριστούγεννα, για τα Θεοφάνεια, για την Κοίμηση της Θεοτόκου, για τους κορυφαίους των Αποστόλων Πέτρο και Παύλο με την υπογραφή "βυζαντινός". Τελευταία ανακάλυψα κείμενα αφιερωμένα σ' αυτόν με τίτλους όπως: "ο Παπαδιαμάντης Ψάλτης", "οι Ολονυκτίες του Παπαδιαμάντη", "τα τραγούδια του Θεού". Διάβασα συγκλονιστικές μαρτυρίες ανθρώπων που τον έζησαν και διηγήθηκαν τις εμπειρίες τους σε νεότερους για την απλή, λιτή και ασκητική ζωή του.

Γιατί τελικά αυτός ήταν ο Παπαδιαμάντης, ο γιός του παπά-Διαμαντή από τη Σκιάθο...Ένας ασκητής μέσα στον κόσμο...Ένας κοσμοκαλόγερος...Ένας τακτικά εκκλησιαζόμενος χριστιανός στο εκκλησάκι του Αγίου Ελισσαίου στο Μοναστηράκι στην Αθήνα... Δεν ξέρω πόσοι γνωρίζουν ότι αυτό το εκκλησάκι υπήρξε ο προσφιλέστερος τόπος μεταρσιώσεως και αληθινής κατανύξεως της μεγάλης εκείνης ψυχής του γίγαντα της ελληνικής διηγηματογραφίας. Εκεί στον Άγιο Ελισσαίο με λειτουργό τον άγιο, τον παπά Νικόλα τον Πλανά, ο Παπαδιαμάντης κοσμούσε το δεξί αναλόγιο και ο άλλος μεγάλος σκιαθίτης συγγραφέας και ξάδελφός του, ο Αλέξανδρος Μωραϊτίδης το αριστερό αναλόγιο. Οι μαρτυρίες λένε ότι ο κυρ-Αλέξανδρος σπουδαία φωνή δεν είχε αλλά είχε αίσθημα και έψαλλε με πολύ κατάνυξη. Τα ήξερε όλα απ' έξω. Μια ματιά έριχνε στο βιβλίο κι ύστερα πια δεν είχε ανάγκη. Άμα έψελνε εκείνος η εκκλησιά εωδίαζε. Επίσης λένε ότι πρώτος πήγαινε στην εκκλησία και τελευταίος έφευγε. Ειδικά τις ολονύκτιες αγρυπνίες δεν τις έχανε με τίποτα. Μάλιστα υπάρχει καταγεγραμμένο και το εξής περιστατικό: ένα βράδυ η τότε βασιλική οικογένεια έδινε προς τιμήν του χοροεσπερίδα και αυτός προτίμησε να μην πάει εκεί επειδή την ίδια ώρα είχε αγρυπνία!

Ο Παπαδιαμάντης από όσα διάβασα και ρώτησα και έμαθα γι αυτόν δεν έκανε "κοινωνικό χριστιανισμό", ούτε είχε ψηλώσει ο νους του ώστε να θέλει να βολέψει τα στραβά του κόσμου τούτου. Ήταν άνθρωπος απλός, ταπεινός χριστιανός που πίστευε στο Θεάνθρωπο Χριστό, στην Παναγία Θεοτόκο και στους Αγίους Του. Δε νοιαζότανε για τα κρίματα των άλλων αλλά για τα δικά του. Και αυτές τις δικές του πληγές πάσχιζε να επουλώσει με νηστείες, με προσευχή με συχνή παρουσία στον Οίκο Του. Με αδιάκοπο διάβασμα του Λόγου Του, των Ευαγγελίων και των βίων των αγίων που έβρισκε μέσα στα συναξάρια. Σα γνήσιος χριστιανός ορθόδοξος ζούσε τη λειτουργική ζωή της εκκλησίας, που είναι μυστήριο και κλείνει μέσα της όσα κανένα κήρυγμα δεν μπορεί να κλείσει. Η εκκλησία ήταν για τον Παπαδιαμάντη η αγάπη του, οι ωραίοι ψαλμοί της ήταν το τραγούδι του και η μουσική της ήταν η καλλιτεχνική του απόλαυση.

Και το Πάσχα του Παπαδιαμάντη ήταν πάντα κοντά στις ιερές ακολουθίες του Νυμφίου, του Μεγάλου Ευχελαίου, του Νιπτήρος, των Αχράντων Παθών, της Αποκαθηλώσεως, του Επιταφίου, της Αναστάσεως και του εσπερινού της Αγάπης. Ήταν πάντα ένα έντονα βιωματικό Πάσχα. Ένα Πάσχα ρωμαίϊκο και ορθόδοξο. Ένα τέτοιο βιωματικό Πάσχα που όλοι μας χρειαζόμαστε σήμερα να ζήσουμε για να γευτούμε την αληθινή πνευματική χαρά λείπει από τις καρδιές και τις ψυχές μας.

Καλή ανάσταση...

Πέμπτη, 14 Απριλίου 2011

Συνέντευξη στην εφημερίδα Ψίθυροι, Φύλλο 355 - 14 Μαρτίου 2011


Γρηγόρης Παπαεμμανουήλ
Δημοτικός Σύμβουλος ΝΕΑ ΕΠΟΧΗ - ΝΕΑ ΔΡΑΜΑ


Στην συνέντευξη της εβδομάδας φιλοξενούμε τον δημοτικό σύμβουλο της παράταξης Νέα Εποχή Νέα Δράμα Γρηγόρη Παπαεμμανουήλ. Αναφέρθηκε στα αίτια της ήττας αλλά και στην αλλαγή στάσης του Θωμά Μαργαρίτη που όπως δηλώνει δεν την περίμενε. Δηλώνει ότι θα αγωνιστεί με όλες του τις δυνάμεις για την ενότητα της παράταξης. Χαρακτηρίζει ανακόλουθη και αναξιόπιστη την δημοτική αρχή και προτείνει να συσταθεί μια μόνιμη επιτροπή αγώνα που θα δρα συντονισμένα και συστηματικά σε κάθε προσπάθεια υποβάθμισης της Δράμας.



- Η ήττα τελικά στις πρόσφατες δημοτικές εκλογές έφερε γκρίνια και αναταραχή στην παράταξη Νέα Εποχή Νέα Δράμα. Τώρα, που πέρασε και αρκετός καιρός, ποια είναι κατά την άποψή σας τα κυριότερα αίτια της ήττας;

Είναι φυσικό μετά από μια ήττα να υπάρχει γκρίνια και αναταραχή. Και ειδικά όταν δεν γίνεται σωστή διαχείριση μιας τέτοιας κατάστασης τα φαινόμενα αυτά αυξάνονται και μεγεθύνονται. Όσον αφορά τώρα στα αίτια που μας οδήγησαν σε αυτήν την επώδυνη ήττα κι επειδή σχετικοί και άσχετοι έχουν πει πολλά και έχει χυθεί πολύ μελάνι, εγώ απλά θα πω ότι τη μεγαλύτερη ευθύνη που χάσαμε την έχει ο κακός μας εαυτός!


- Στην πρόσφατη συγκέντρωση των υποψηφίων είχαμε την ανακοίνωση του πρώην δημάρχου Θωμά Μαργαρίτη, ότι τελικά επιθυμεί να είναι υποψήφιος δήμαρχος και το 2014. Πώς κρίνετε αυτή την εξέλιξη;

Ο Θωμάς Μαργαρίτης μας είχε δηλώσει στην εκδήλωση της κοπής της βασιλόπιτας της παράταξής μας στις 23 Ιανουαρίου ότι έκλεισε ο αυτοδιοικητικός του κύκλος και ότι δε θα είναι ξανά υποψήφιος Δήμαρχος. Πρόσφατα στις 3 Απριλίου, στη συνάντηση των υποψηφίων του ψηφοδελτίου των τελευταίων εκλογών, μας ανακοίνωσε ότι το μετάνιωσε και ότι θα είναι ξανά υποψήφιος Δήμαρχος στις εκλογές του Ιουνίου το 2014. Όπως και τον Γενάρη έτσι και τώρα νοιώσαμε έκπληξη και για τη μία και για την άλλη απόφασή του.

«Τη μεγαλύτερη ευθύνη που χάσαμε την έχει ο κακός μας εαυτός!»


- Αναφέρεστε πολύ συχνά στην ενότητα ….μπορεί να διαφυλαχθεί και με ποιους τρόπους;

Πάντα λέγαμε ότι η ενότητα μας είναι η δύναμή μας! Αυτό όμως πρέπει να το αποδεικνύουμε διαχρονικά στην πράξη. Βρισκόμαστε σε ένα δύσκολο σταυροδρόμι για το μέλλον της παράταξης. Αν λέμε ότι πράγματι μας ενδιαφέρει η ενότητα πρέπει να κάνουμε προσωπικές υπερβάσεις και να είμαστε ειλικρινείς μεταξύ μας. Ο δρόμος της ενότητας περνάει μέσα από την ειλικρίνεια, τον αμοιβαίο σεβασμό και την αληθινή προοπτική για το μέλλον. Προσωπικά θα κάνω ότι περνάει από το χέρι μου για να μείνει ενωμένος ο ευρύτερος χώρος της παράταξής μας.


- Εσείς θα είστε υποψήφιος για την θέση του επικεφαλής της παράταξης στις διαδικασίες της Νέας Εποχής- Νέας Δράμας;

Νομίζω αυτό που προέχει είναι η ενότητα της παράταξης και όχι εάν θα είμαι εγώ ή κάποιος άλλος επικεφαλής. Εκτός αυτού νομίζω ότι οι συνδημότες μας έχουν πολύ πιο σοβαρά προβλήματα να αντιμετωπίσουν καθημερινά και είναι αποπροσανατολισμός να συζητάμε τέτοια πράγματα. Το θετικό είναι ότι η παράταξή μας πήρε μια γενναία απόφαση να εκλέξει τον επόμενο αρχηγό μέσα από διαφανείς δημοκρατικές εκλογικές διαδικασίες. Αυτό το άνοιγμα στην κοινωνία είναι ένα μεγάλο βήμα μπροστά. Νομίζω ότι τώρα πια ο όρος "ΝΕΑ ΕΠΟΧΗ" ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Και για να μη θεωρηθεί ότι δεν απαντώ στην ερώτησή σας θέλω να σας πω ότι τέτοια σοβαρά ζητήματα αντιμετωπίζονται συλλογικά. Δεν είναι θέμα τι θέλει κανείς αλλά τι θέλει ο κόσμος. Θα ακούσουμε τους συναδέλφους, θα αφουγκραστούμε τη βάση και θα πράξουμε ανάλογα όταν έρθει η κατάλληλη στιγμή.


- Πάμε και στα δρώμενα του δημοτικού συμβουλίου…Γιατί έχουμε τόσο μεγάλη ένταση στις μέχρι τώρα συνεδριάσεις του δημοτικού συμβουλίου;

Οι μνήμες από την εκλογική μάχη του Νοεμβρίου του 2010 είναι νωπές. Η δημοτική αρχή ως αντιπολίτευση είχε μια σκληρή στάση απέναντι μας που πολλές φορές υπερέβαινε τα εσκαμμένα. Μας κατηγορούσε για πράγματα και καταστάσεις με άδικο πολλές φορές τρόπο και τώρα απροκάλυπτα κάνει ακριβώς τα ίδια. Που είναι η αλήθεια; Στη δική μας θητεία ή τώρα; Θέσπισε έμμισθες θέσεις των Αντιπροέδρων των Νομικών Προσώπων και Δημοτικών Επιχειρήσεων πράγμα που δε συνέβαινε στη δική μας διοίκηση. Δημιούργησε προσδοκίες προεκλογικά που ήξερε εκ των πραγμάτων ότι δεν μπορεί να πραγματοποιήσει. Όλα αυτά δεν μπορούν να μένουν αναπάντητα μέσα στο Δημοτικό Συμβούλιο και γι αυτό πολλές φορές δημιουργείται ένταση. Πάντως, υπάρχουν και περιπτώσεις που τα θέματα περνούν ομόφωνα. Στα καλά είμαστε και θα είμαστε μαζί.

«Η ενότητά μας είναι η δύναμή μας! Αυτό όμως πρέπει να το αποδεικνύουμε διαχρονικά στην πράξη»

- Πώς κρίνετε την μέχρι τώρα πορεία της σημερινής δημοτικής αρχής;

Το ασφαλές συμπέρασμα που βγαίνει είναι ότι η νέα δημοτική αρχή είναι ανακόλουθη και αναξιόπιστη. Ποιος δε θυμάται τις προεκλογικές υποσχέσεις για μείωση του νερού, για διπλασιασμό των επιχορηγήσεων των τοπικών διαμερισμάτων, για δημιουργία πολυόροφου parking στην κεντρική πλατεία της Δράμας, για το κλείσιμο της χωματερής της Σίψας, για τη δημιουργία της Κηπούπολης και για τόσα άλλα... Τίποτα από όλα αυτά δεν έγινε αλλά και ούτε μπήκε στο πρόγραμμα εκτελεστέων έργων για το 2011. Αντίθετα, είχαμε την παταγώδη αποτυχία στην εκλογή του Συμπαραστάτη του Δημότη και της Επιχείρησης εξαιτίας των λανθασμένων χειρισμών του Δημάρχου κ. Χαρακίδη, τη θέσπιση έξι (6) έμμισθων θέσεων ειδικών συμβούλων-συνεργατών του Δημάρχου, τη θέσπιση δύο (2) έμμισθων θέσεων Γενικού και Ειδικού Γραμματέα του Δήμου και τη θέσπιση έξι (6) έμμισθων θέσεων Αντιδημάρχων που επιβαρύνουν κατά πολύ τον προϋπολογισμό του Δήμου μας. Είχαμε επίσης την επιβολή νέων δημοτικών φόρων. Ενδεικτικά αναφέρω ότι μπήκε φόρος για την τέλεση πολιτικού γάμου ακόμη και για την έκθεση χριστουγεννιάτικων δέντρων στα ανθοπωλεία. Και σίγουρα δεν υπάρχει διαβούλευση όπως έλεγαν προεκλογικά, ειδικά για μεγάλα θέματα όπως η διαχείριση των απορριμμάτων όπου καταργήθηκαν το δεκαήμερο καθαριότητας που είχε και εκπαιδευτικό χαρακτήρα αλλά και πολλά δρομολόγια των απορριμματοφόρων. Δυστυχώς η κατά γενική ομολογία καθαρή μας πόλη αρχίζει να χάνει αυτό το προνόμοιο. Και να φανταστεί κανείς ότι τον ευαίσθητο αυτό τομέα έχει αναλάβει προσωπικά ο ίδιος ο κ. Χαρακίδης. Ούτε επίσης έγινε κάποιος διάλογος για την καταστροφή των σπιτιών της Ονειρούπολης αλλά και το ξήλωμα των προστατευτικών καγκέλων περιμετρικά της πλατείας.


- Επηρεάζει η μεγάλη οικονομική κρίση την λειτουργία του δήμου;

Σίγουρα η οικονομική κρίση επηρεάζει τη λειτουργία των ΟΤΑ. Γι' αυτό και ήταν ζητούμενο η οικονομική αυτοτέλεια των Δήμων με την εφαρμογή του Καλλικράτη. Ευτυχώς ο Δήμος Δράμας χάρη στη χρηστή οικονομική διαχείριση και τη σωστή διοίκηση της δικής μας δημοτικής αρχής κατάφερε να έχει στο ταμείο του υπόλοιπο 7.600.000 ευρώ και να μην αντιμετωπίζει προβλήματα που έχουν άλλοι δήμοι ακόμη και με τη μισθοδοσία των υπαλλήλων. Πάντως η σημερινή δημοτική αρχή γνώριζε τη δύσκολη οικονομική κατάσταση όταν έταζε προεκλογικά με τον πιο λαϊκίστικο τρόπο και εξαπατούσε το δραμινό λαό.


- Είστε αισιόδοξος για την λειτουργία του νέου θεσμού του Καλλικράτη;

Πολλά πράγματα στην εφαρμογή του Καλλικράτη ακόμη δεν έχουν ξεκαθαρίσει. Ακόμη περιμένουμε απαντήσεις για τις συνενώσεις των Νομικών Προσώπων και των Δημοτικών Επιχειρήσεων. Νομίζω ότι και το ίδιο το Υπουργείο δεν ήταν έτοιμο να εφαρμόσει αυτόν τον πρωτοποριακό και καινοτόμο νόμο. Περισσότερο εμπιστοσύνη έχω στο ανθρώπινο δυναμικό του Δήμου μας, στους υπαλλήλους και τους υπηρεσιακούς παράγοντες που πάνω από ωράρια εργάζονται για την εύρυθμη λειτουργία του.

«Η παράταξή μας πήρε μια γενναία απόφαση να εκλέξει τον επόμενο αρχηγό μέσα από διαφανείς δημοκρατικές εκλογικές διαδικασίες»

- Την ίδια ώρα έχουμε μπαράζ αποφάσεων που πλήττουν τον Νομό μας. Υπηρεσίες φεύγουν, στρατόπεδα κλείνουν, στις καλένδες το ΤΕΙ Βιοτεχνολογίας. Είστε ικανοποιημένος από την αντίδραση των τοπικών φορέων;

Η υποβάθμιση του νομού μας είναι διαχρονική και συνεχής και δυστυχώς οι όποιες μεμονωμένες φωνές δεν έχουν πάντα την ανάλογη ανταπόκριση στο αθηνοκεντρικό κράτος. Κατά τη γνώμη μου θα πρέπει να συσταθεί μια μόνιμη επιτροπή αγώνα από θεμικούς παράγοντες αλλά και απλούς πολίτες που θα δρα συντονισμένα και συστηματικά σε κάθε προσπάθεια υποβάθμισης της αγαπημένης μας Δράμας. Είναι καλό να εκλείψουν φαινόμενα του τύπου "κατόπιν ενεργειών μου" και να εμφανιστούν σύγχρονες πρακτικές που θα λένε "κατόπιν ενεργειών μας". Επιτέλους ας περάσουμε στο "εμείς" αν θέλουμε να δούμε τη Δράμα σε καλύτερη θέση.


- Ύφεση, ανεργία, υπανάπτυξη. Υπάρχει φως στο βάθος του τούνελ;

Το φαινόμενο είναι πανελλαδικό ίσως και διεθνές. Για να αντιμετωπιστεί και να μην καταλήξουμε να είμαστε μια πόλη γερόντων, πρέπει να υπάρξει ολοκληρωμένο σχέδιο αντιμετώπισης της ανεργίας από την κεντρική διοίκηση. Κυρίως μέσα από τον πρωτογενή τομέα μπορούμε να δούμε φως στο βάθος του τούνελ. Ως γεωργικός και κτηνοτροφικός νομός θα ήταν χρήσιμο να στραφούμε συστηματικά σε παραδοσιακές και σε εναλλακτικές καλλιέργειες αλλά και σε ολοκληρωμένη διαχείριση των κτηνοτροφικών μονάδων. Για παράδειγμα, ξέρω ότι υπάρχει τον τελευταίο καιρό μεγάλο ενδιαφέρον για τα ενεργειακά φυτά όπως η ελαιοκράμβη και ο ηλίανθος.


- Κλείνοντας τι θα θέλατε να προσθέσετε;

Με αφορμή τον ερχομό της Μεγάλης Εβδομάδας και του Πάσχα θέλω να ευχηθώ σε όλες και σε όλους όσους θα διαβάσουν αυτή τη συνέντευξη υγεία, οικογενειακή και επαγγελματική προκοπή και γαλήνη και κάθε καλό και ποθητό. Θέλω τέλος, να απευθύνω ένα κάλεσμα προς όλους τους συνδημότες μου που θέλουν να είναι ουσιαστικά ενεργοί πολίτες, να έρθουν στα γραφεία της παράταξής μας στην οδό Σκρά 1 (γωνία με Βεργίνας) και να εγγραφούν ως μέλη στο σωματείο "ΝΕΑ ΕΠΟΧΗ-ΝΕΑ ΔΡΑΜΑ" συμμετέχοντας στο νέο ξεκίνημα που κάνουμε. Ας είμαστε όλοι πρωταγωνιστές στην αληθινά νέα εποχή που ανατέλλει για τη Δράμα της καρδιάς μας, για μια Δράμα πρωταγωνίστρια.